Ekomuzea to w najprostszym ujęciu „muzea bez murów”. Przedsięwzięcia te tworzone są oddolnie, powstają w oparciu o mądrość i lokalne tradycje. Wytwory pracy ludzkiej, przyroda, kultura i historia prezentowane są wspólnie w miejscu ich powstania.

Ekomuzeum powstaje w celu ochrony zabytków i innych obiektów w ich naturalnym miejscu powstania. Różnorodność Ekomuzeów jest nieograniczona, tak jak prezentowane w ich ramach dziedzictwo.

Wytwory pracy ludzkiej czy zjawiska przyrodnicze powodowały stopniową akumulację znacznej liczbę różnorodnych przedmiotów, które się zachowały: narzędzia codziennego użytku zakopane razem ze zmarłym, ozdoby poświęcone bóstwom, architektura szlachecka czy wiejska, drewniany kołowrotek, listy miłosne, gatunki zwierząt czy roślin, krajobraz naturalny czy przeobrażony przez człowieka.

Z dobrze opracowanym projektem, ekomuzeum daje ogromną szansę wszechstronnej prezentacji zróżnicowanych obiektów, miejsc, tradycji, historii czy legend, składających się na dziedzictwo ludzi i miejsca, pozwala na zaproponowanie nowych doświadczeń i kształtowanie układów w krajobrazie oraz wykorzystanie zaniedbanych tradycyjnych obiektów, nadając im nowe funkcje.